LEIDEN - Jaarlijks doet de Belastingdienst 9 miljoen WOZ-aanslagen op de post. Voor de ontvangers is het echter lang niet altijd duidelijk waar het verschuldigde bedrag op is gebaseerd. WOZ-deskundige Dion Bartels schoof daarom aan bij ondernemerstalkshow Wat Leiden Raakt op Unity.NU. Hij pleit voor een grotere mate van transparantie en het terugdringen van de willekeur in de WOZ-uitvoering.

Vroeg of laat krijgt vrijwel iedereen met de WOZ te maken. Bij het verkrijgen van een hypotheek is het bijvoorbeeld met een hogere WOZ mogelijk om een lagere hypotheekrente of zelfs geen hypotheektoeslag te betalen. Bij overlijden van een naaste kan de WOZ juist beter zo laag mogelijk zijn, want anders moet er meer erfrechtbelasting worden betaald.

Tegelijkertijd is de WOZ van cruciaal belang in de gemeentelijke financiën. “De WOZ is de belangrijkste eigen inkomstenbron van gemeentes en deze hebben dan ook de neiging om hun belastinggebied zo veel mogelijk uit te breiden”, legt Dion Bartels uit. Hij ziet in de praktijk – zijn Bartels Consultancy is gespecialiseerd in bezwaren tegen onjuiste WOZ- en OZB-aanslagen – hoe de waardering van vastgoed van gemeente tot gemeente sterk kan verschillen.

172 uitvoeringsorganisaties voor 352 gemeentes
De WOZ mag dan wel landelijk bepaald zijn, maar deze wordt lokaal uitgevoerd. De 352 Nederlandse gemeentes hebben de uitvoering uitbesteed aan 172 verschillende uitvoeringsorganisaties, met alle gevolgen van dien. Zo ontvangt een van Dion Bartels’ klanten, die vier Volvogarages in verschillende gemeentes rondom Utrecht exploiteert, vier uiteenlopende WOZ-aanslagen, terwijl zijn garages er hetzelfde uitzien.

“Dit is een weeffout in de wet”, concludeert Bartels dan ook. “Als je het opnieuw zou moeten organiseren, zou je de waardering van vastgoed gewoon via de wet Inkomstenbelasting moeten regelen.” Burgers kunnen dan zelf aangifte doen en daar belasting over betalen. “Nu is het een opgelegd pandoer, want je krijgt de aanslag opgelegd en vervolgens moet je mij inhuren om het gecorrigeerd te krijgen”, aldus Bartels. “Als je het gewoon landelijk regelt via de inkomstenbelasting is het eerlijker, gaat het efficiënter en wordt het niet meer lokaal bepaald.”

Schijn van willekeur
In het huidige stelsel lijkt er in grote mate sprake te zijn van willekeur. Zo heeft de gemeente Leiden – volgens presentator Lorenzo van Beek een van de duurste gemeentes van Nederland als het aankomt op de WOZ – de uitvoering van de wet WOZ uitbesteed aan de BSGR, de Belastingsamenwerking Gouwe Rijnland. “Als ik een mail stuur aan mijn vaste contactpersonen bij de BSGR om de woningwaarde te verhogen, zodat mijn klant wat makkelijker een hypotheek kan krijgen, zullen ze in de regel geen nee zeggen”, schetst Dion Bartels de gang van zaken. “Dat betekent namelijk een hogere belastingopbrengst.” Een verzoek tot verlaging kan echter niet op eenzelfde medewerking rekenen. “Dat gaat iets moeilijker”, stelt Bartels.

Gebrek aan transparantie
Daarnaast ontbreekt het in de waardering van vastgoed vaak aan transparantie, waardoor grote verschillen tussen gemeentes en zelfs tussen panden in dezelfde straat of wijk onverklaard blijven. “Het spelletje wordt gemeen gespeeld”, meent Dion Bartels. “De waarde van een woning kun je nog opvragen, maar de WOZ-waarde van niet-woningen – dus hotels, horecaruimtes, winkels, kantoren – wordt niet openbaar gemaakt”, legt hij uit. “Die waarde krijg je pas te zien op je aanslagbiljet.”

Wie wil weten waar die waardering op is gebaseerd, moet daarvoor bovendien eerst een bezwaarschrift indienen. “Dan pas krijg je van de gemeente de taxatieverslagen toegestuurd en gaat er een wereld voor je open”, vervolgt Bartels, wiens bijnaam veelzeggend ‘De Tovenaar van WOZ’ luidt. “Je kunt van de gemiddelde burger, van de gemiddelde ondernemer, niet verwachten dat ze dat begrijpen, het is zó moeilijk gemaakt.”

Bartels is ervan overtuigd dat het hele stelsel wringt. “Het is een piepsysteem”, stelt hij. Zonder inspraak van de belastingplichtige krijgt iedereen een aanslag thuisgestuurd. “Als je betaalt, is er niks aan de hand, maar als je bezwaar maakt en je vraagt uitstel van betaling aan of een betalingsregeling, dan pas wordt er naar de waarde gekeken.”

Verstrijken bezwaartermijn geen probleem
Hoewel de bezwaartermijn op het moment van uitzending al verstreken was en er formeel geen bezwaar meer kan worden gemaakt, is het via Dion Bartels mogelijk om alsnog bezwaar te maken, overigens op no cure no pay basis. In dat geval wordt er ambtshalve over de kwestie beslist. Ook is het mogelijk om het jaar erop een bezwaarschrift bij de aangifte in te dienen. Als er namelijk te veel belasting is betaald en het nieuwe aanslagbedrag is 20 procent of meer lager, is het mogelijk om over de voorgaande vijf jaren nog geld terug te krijgen.